Tháo dỡ công trình cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo an toàn và hạn chế ảnh hưởng đến khu vực xung quanh. Thợ Đồng Nai chia sẻ những hướng dẫn cơ bản giúp anh/chị thực hiện tháo dỡ công trình đúng quy trình trước khi sửa chữa hoặc xây mới.
Danh mục công trình xây dựng cần phá dỡ
Theo quy định tại Điều 54 Luật Xây dựng 2025, pháp luật quy định cụ thể các trường hợp công trình xây dựng phải phá dỡ để bảo đảm an toàn, phù hợp quy hoạch và đúng quy định quản lý xây dựng. Đây là căn cứ quan trọng để xác định khi nào công trình buộc phải tháo dỡ hoặc được phép phá dỡ theo nhu cầu thực tế.
- Phá dỡ để giải phóng mặt bằng: Áp dụng khi cần thu hồi mặt bằng để xây dựng công trình mới hoặc phục vụ công trình xây dựng tạm.
- Công trình có nguy cơ sụp đổ hoặc cần phá dỡ khẩn cấp: Bao gồm công trình có nguy cơ mất an toàn ảnh hưởng đến cộng đồng, công trình lân cận hoặc cần tháo dỡ ngay để khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh và các nhiệm vụ cấp bách theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
- Công trình xây dựng trong khu vực cấm xây dựng: Những công trình nằm trong khu vực không được phép xây dựng theo quy hoạch hoặc quy định quản lý xây dựng sẽ thuộc diện buộc phá dỡ.
- Công trình xây sai quy hoạch, sai phép hoặc không phép: Trường hợp xây dựng không đúng quy hoạch đô thị, không có giấy phép trong khi thuộc diện bắt buộc phải xin phép hoặc thi công sai nội dung giấy phép được cấp đều có thể bị yêu cầu tháo dỡ.
- Công trình lấn chiếm đất hoặc xây sai thiết kế được duyệt: Bao gồm công trình lấn chiếm đất công, đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác hoặc thi công không đúng thiết kế đã được phê duyệt trong trường hợp được miễn giấy phép.
- Nhà ở riêng lẻ có nhu cầu phá dỡ để xây mới: Chủ nhà có thể tháo dỡ công trình cũ để xây dựng lại phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế.
- Phá dỡ theo nhu cầu của chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu: Áp dụng khi chủ công trình muốn cải tạo lớn, thay đổi công năng hoặc xây dựng công trình mới.
- Công trình hết thời hạn sử dụng theo thiết kế: Những công trình đã hết niên hạn khai thác và không còn bảo đảm an toàn sử dụng cần được tháo dỡ theo quy định.
- Các trường hợp khác theo quy định pháp luật liên quan: Một số trường hợp đặc biệt khác vẫn có thể phải phá dỡ nếu pháp luật chuyên ngành có quy định riêng.
Không được làm gì việc gì khi thi công tháo dỡ
Trong quá trình tháo dỡ công trình, ngoài việc thực hiện đúng trình tự kỹ thuật thì một số hành vi không đúng quy định có thể làm tăng nguy cơ mất an toàn, ảnh hưởng đến người thi công và các công trình xung quanh. Vì vậy, anh/chị cần đặc biệt lưu ý những việc không nên thực hiện dưới đây.
Không tháo dỡ khi chưa khảo sát hiện trạng
Trước khi tháo dỡ, cần kiểm tra tổng thể hiện trạng công trình để xác định rõ phần nào là kết cấu chịu lực, phần nào có thể tháo bỏ trước, đồng thời đánh giá mức độ xuống cấp của tường, cột, dầm và sàn. Nếu không khảo sát kỹ, việc tác động nhầm vào khu vực quan trọng có thể làm công trình mất ổn định ngay trong quá trình thi công. Đối với nhà cũ hoặc công trình đã có dấu hiệu nứt, nghiêng, việc khảo sát càng cần thực hiện cẩn thận hơn để có phương án tháo dỡ phù hợp.
Không phá kết cấu chịu lực tùy ý
Các cấu kiện như cột, dầm, sàn bê tông và tường chịu lực không được tháo dỡ theo cách đục phá tự phát hoặc thực hiện đồng thời nhiều vị trí cùng lúc. Quá trình tháo dỡ cần tuân theo thứ tự từ trên xuống dưới, từ bộ phận phụ đến bộ phận chính để giảm nguy cơ mất cân bằng kết cấu. Nếu phá bỏ sai trình tự, tải trọng có thể dồn lệch sang những vị trí còn lại, làm xuất hiện rung lắc hoặc sập cục bộ công trình.
Không thi công thiếu rào chắn an toàn
Trong quá trình tháo dỡ, bụi, vật liệu rơi và tiếng ồn phát sinh liên tục nên khu vực thi công cần được che chắn rõ ràng bằng lưới bảo vệ, hàng rào tạm và biển cảnh báo. Đặc biệt với công trình nằm sát đường đi, khu dân cư hoặc công trình đang sử dụng, việc không cô lập khu vực nguy hiểm dễ ảnh hưởng đến người xung quanh. Ngoài ra, rào chắn còn giúp kiểm soát hướng di chuyển vật liệu và hạn chế bụi phát tán ra bên ngoài.
Không ném vật liệu từ trên cao
Một lỗi thường gặp là sau khi tháo dỡ, vật liệu được đẩy trực tiếp từ tầng trên xuống đất để tiết kiệm thời gian. Cách làm này rất nguy hiểm vì các mảnh bê tông, gạch hoặc kim loại có thể văng xa, gây tai nạn hoặc hư hỏng công trình lân cận. Thông thường, vật liệu cần được gom theo từng khu vực, dùng máng dẫn hoặc chuyển xuống theo từng đợt để bảo đảm an toàn và dễ kiểm soát khối lượng phế thải.
Không thi công khi chưa ngắt điện nước
Trước khi tháo dỡ, hệ thống điện, nước, đường dây internet, thiết bị kỹ thuật và các đường ống liên quan phải được kiểm tra và ngắt hoàn toàn. Nếu còn nguồn điện hoạt động, quá trình đục phá rất dễ chạm vào dây dẫn gây chập điện hoặc mất an toàn cho công nhân. Tương tự, nếu đường ống nước chưa xử lý, việc phá dỡ có thể làm rò rỉ nước, ảnh hưởng đến khu vực thi công và các phần công trình còn lại.
#Tham khảo: Sửa chữa nhà
Cách tháo dỡ công trình chuẩn kỹ thuật trong xây dựng
Để tháo dỡ công trình an toàn và đúng kỹ thuật, quá trình thực hiện cần tuân theo từng bước cụ thể, từ khảo sát hiện trạng đến xử lý vật liệu sau tháo dỡ. Việc thực hiện đúng trình tự sẽ giúp hạn chế rủi ro, tránh ảnh hưởng đến công trình lân cận và bảo đảm tiến độ thi công.
Bước 1: Khảo sát hiện trạng công trình
Trước khi tháo dỡ, cần kiểm tra tổng thể hiện trạng công trình để xác định kết cấu chịu lực, mức độ xuống cấp, vị trí có nguy cơ mất an toàn và phạm vi cần tháo dỡ. Với những công trình cũ hoặc nằm sát nhà liền kề, bước khảo sát giúp lựa chọn phương án phù hợp để tránh ảnh hưởng đến khu vực xung quanh.
Bước 2: Lập phương án tháo dỡ
Sau khi khảo sát, cần xây dựng phương án thi công rõ ràng về trình tự tháo dỡ, biện pháp chống đỡ, khu vực tập kết vật liệu và cách vận chuyển phế thải. Đối với công trình có quy mô lớn hoặc kết cấu phức tạp, phương án này cần được tính toán kỹ để bảo đảm an toàn trong suốt quá trình thực hiện.
Bước 3: Chuẩn bị mặt bằng và che chắn an toàn
Khu vực thi công phải được rào chắn, đặt biển cảnh báo và che chắn bằng lưới bảo vệ để hạn chế bụi, vật rơi và tiếng ồn. Đồng thời cần ngắt toàn bộ hệ thống điện, nước, thiết bị kỹ thuật liên quan trước khi bắt đầu tháo dỡ.
Bước 4: Tháo dỡ theo đúng trình tự kỹ thuật
Việc tháo dỡ thường thực hiện từ trên xuống dưới, từ phần phụ đến phần kết cấu chính. Trước tiên tháo mái, trần, cửa, tường ngăn, sau đó mới xử lý sàn, dầm, cột và các cấu kiện chịu lực. Cách làm này giúp kiểm soát tải trọng và tránh mất ổn định kết cấu.
Bước 5: Thu gom và xử lý vật liệu sau tháo dỡ
Vật liệu sau tháo dỡ cần được phân loại, thu gom theo từng khu vực và vận chuyển ra ngoài đúng quy định. Những vật liệu còn sử dụng được như sắt, thép, cửa hoặc thiết bị hoàn thiện có thể tách riêng để tái sử dụng hoặc bảo quản.
Tháo dỡ công trình đúng kỹ thuật không chỉ giúp quá trình thi công diễn ra an toàn mà còn hạn chế ảnh hưởng đến công trình xung quanh và tạo thuận lợi cho các hạng mục xây dựng tiếp theo. Nếu anh/chị cần khảo sát thực tế, tư vấn phương án tháo dỡ phù hợp hoặc thi công đúng quy trình, có thể liên hệ Thợ Đồng Nai để được hỗ trợ kịp thời và đúng kỹ thuật.